NHỮNG NGƯỜI GIỮ HỒN QUÊ BÁC

     Mỗi ngày, khi những đoàn du khách từ khắp mọi miền đất nước và bạn bè quốc tế về thăm quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh, họ thường lặng đi trước không gian thanh bình, trang nghiêm của Khu Di tích Kim Liên. Những mái nhà tranh mộc mạc, lối đi rợp bóng tre, khoảng sân sạch sẽ và tĩnh lặng khiến mỗi người như chậm lại, để cảm nhận sâu hơn về tuổi thơ và gia đình của vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc.

     Ít ai biết rằng, để giữ cho không gian thiêng liêng ấy luôn trong lành, nguyên vẹn và trang nghiêm như hôm nay, có những con người đang lặng lẽ làm việc phía sau. Họ không đứng trước micro trong những lời thuyết minh, cũng hiếm khi được nhắc đến trong hành trình tham quan của du khách. Nhưng chính họ – những cán bộ bảo quản của khu di tích – đang ngày ngày âm thầm gìn giữ từng góc nhỏ của quê hương Bác bằng tất cả trách nhiệm và lòng kính trọng đối với lịch sử.

     Ngày làm việc của họ thường bắt đầu khi khu di tích còn chìm trong sự tĩnh lặng của buổi sớm mai. Trong làn sương mỏng của vùng quê xứ Nghệ, khi mặt trời còn chưa lên hẳn, các anh chị đã có mặt tại những điểm di tích quen thuộc. Tiếng chổi tre khẽ quét trên lối đi, tiếng bước chân nhẹ nhàng giữa những hàng cây xanh, tất cả diễn ra lặng lẽ nhưng đầy trách nhiệm.

     Trước khi cánh cổng Khu Di tích Kim Liên mở ra đón những đoàn khách đầu tiên trong ngày, mọi lối đi, khoảng sân, bậc thềm đã được dọn dẹp gọn gàng, sạch sẽ. Từng chiếc lá rụng được quét gom cẩn thận, từng khoảng sân được chỉnh trang ngay ngắn. Những công việc tưởng chừng giản dị ấy lại góp phần tạo nên ấn tượng đầu tiên cho du khách khi đặt chân về quê Bác – một không gian thanh sạch, bình yên và đầy tôn kính.

     Công việc của các cán bộ bảo quản không hề nhẹ nhàng. Bởi thiên nhiên xứ Nghệ vốn khắc nghiệt, và mỗi mùa lại mang đến những thử thách riêng. Những ngày mưa to, gió lớn, lá cây rụng đầy sân, nước mưa đọng lại trên lối đi. Trong khi nhiều người còn tìm chỗ tránh mưa, các anh chị vẫn kiên trì dọn dẹp, khơi thông dòng chảy, làm sạch từng khoảng sân để kịp giờ mở cửa đón khách. Mọi công việc phải hoàn thành trước khi dòng người tham quan bắt đầu đổ về.

     Mùa đông ở Nghệ An thường lạnh và ẩm. Những ngày mưa phùn gió bấc kéo dài khiến sân vườn trơn trượt, nền đất ẩm lạnh. Cái rét len vào từng góc nhà tranh, từng mái lá. Nhưng dù thời tiết khắc nghiệt đến đâu, các cán bộ bảo quản vẫn có mặt từ rất sớm, lặng lẽ quét dọn, lau chùi, chỉnh trang không gian để du khách khi đến đây luôn cảm nhận được sự sạch sẽ, trang nghiêm và ấm áp.

     Mùa hè miền Trung lại mang đến một thử thách khác. Nắng gắt phủ xuống những mái tranh, hơi đất bốc lên nóng hầm hập. Dưới cái nắng oi ả ấy, các cán bộ bảo quản vẫn lặng lẽ túc trực tại các điểm di tích. Họ theo dõi, kiểm tra và gìn giữ từng hiện vật, từng kỷ vật gắn liền với gia đình Chủ tịch Hồ Chí Minh.

     Đặc thù của nhiều công trình tại khu di tích là nhà tranh, mái lá – những công trình giản dị nhưng vô cùng thiêng liêng, gắn liền với tuổi thơ và gia đình của Bác. Chính vì vậy, công tác phòng cháy luôn được đặt lên hàng đầu. Bên cạnh sự phối hợp của lực lượng công an trong việc kiểm tra, giám sát hệ thống phòng cháy chữa cháy, các cán bộ bảo quản vẫn thường xuyên túc trực, quan sát và nhắc nhở du khách thực hiện đúng quy định tham quan.

     Họ nhẹ nhàng hướng dẫn du khách không chạm vào hiện vật, không tự ý thắp hương trong các gian nhà, giữ gìn trật tự và vệ sinh chung. Những lời nhắc nhở giản dị ấy không chỉ nhằm đảm bảo an toàn cho di tích, mà còn góp phần gìn giữ sự trang nghiêm cho không gian đặc biệt này.

     Bên cạnh việc chăm sóc cảnh quan, các cán bộ bảo quản còn lặng lẽ thực hiện công việc bảo quản hiện vật – một nhiệm vụ đòi hỏi sự tỉ mỉ và cẩn trọng. Những kỷ vật gắn liền với gia đình Bác được lau chùi, kiểm tra thường xuyên bằng tất cả sự nâng niu và trân trọng.

     Từng chiếc phản gỗ, chiếc chum nước, chiếc cối đá, những vật dụng sinh hoạt bình dị của một gia đình nông dân cuối thế kỷ XIX đều được giữ gìn cẩn thận như những chứng nhân thầm lặng của lịch sử. Mỗi hiện vật không chỉ mang giá trị vật chất, mà còn chứa đựng những câu chuyện về cuộc sống giản dị, thanh bạch của gia đình Bác.

     Không chỉ vậy, những mái lá, liếp nứa, hàng rào tre mộc mạc trong khu di tích cũng được kiểm tra thường xuyên. Khi có dấu hiệu xuống cấp do thời tiết, các cán bộ bảo quản lại cùng nhau gia cố, sửa chữa hoặc trùng tu theo đúng nguyên tắc bảo tồn, nhằm giữ nguyên vẻ giản dị vốn có của không gian di tích.

     Bên cạnh việc gìn giữ các công trình và hiện vật, các anh chị còn đảm nhiệm một công việc thầm lặng nhưng rất ý nghĩa: chăm sóc, hương khói cho phần mộ của những người thân trong gia đình Bác, từ gia tộc nội đến gia tộc ngoại.

     Những ngày giỗ, ngày kỷ niệm của các bậc thân nhân trong gia đình Bác đều được chuẩn bị chu đáo, trang nghiêm. Công việc ấy không đơn thuần là một nhiệm vụ thường ngày, mà còn là sự thể hiện lòng thành kính đối với những người đã góp phần tạo nên một gia đình – nơi hình thành nhân cách và nuôi dưỡng những giá trị đầu tiên trong cuộc đời của Bác Hồ kính yêu.

     Đặc thù công việc tại Khu Di tích Kim Liên là phục vụ du khách quanh năm, đặc biệt vào các dịp lễ, tết hay những ngày kỷ niệm lớn của đất nước. Khi nhiều gia đình được sum vầy bên người thân, thì toàn thể cán bộ, viên chức của đơn vị: từ thuyết minh, bảo quản đến các bộ phận phục vụ, đều có mặt tại cơ quan để thực hiện nhiệm vụ.

     Những ngày ấy, lượng du khách về thăm quê Bác càng đông hơn. Giữa dòng người tấp nập, các cán bộ bảo quản vẫn âm thầm túc trực tại các điểm di tích, đảm bảo từng hiện vật, từng mái nhà, từng lối đi luôn được gìn giữ cẩn thận.

     Có lần, trong một buổi trò chuyện ngắn vào cuối ngày làm việc, tôi hỏi chú Thục – một cán bộ bảo quản đã gắn bó với khu di tích nhiều năm – rằng điều gì khiến chú có thể kiên trì với công việc này lâu đến vậy. Chú chỉ mỉm cười hiền hậu rồi nói một câu rất giản dị: “Giữ gìn từng mái lá, từng kỷ vật của Bác cũng giống như đang giữ gìn một phần ký ức của dân tộc. Làm được điều đó, chú thấy rất tự hào.” Câu nói ấy giản dị nhưng khiến tôi suy nghĩ rất nhiều. Bởi phía sau những công việc thầm lặng kia là cả một tình yêu nghề, lòng kính trọng đối với lịch sử và niềm tự hào khi được góp phần gìn giữ những giá trị thiêng liêng của dân tộc.

    Làm việc tại Khu Di tích Kim Liên, tôi may mắn được chứng kiến những điều bình dị mà cao quý như thế mỗi ngày. Những con người ấy không đứng ở vị trí nổi bật, nhưng chính sự tận tụy và bền bỉ của họ đã góp phần tạo nên không gian trang nghiêm, trong lành để mỗi câu chuyện về Bác Hồ được kể lại với tất cả sự xúc động và tự hào. Nếu những câu chuyện về Bác được kể bằng lời thuyết minh, thì chính những cán bộ bảo quản đang âm thầm gìn giữ không gian để những câu chuyện ấy có thể vang lên trọn vẹn. Họ là những người lặng lẽ phía sau mỗi bước chân du khách. Những người ngày ngày chăm sóc từng mái nhà, từng lối đi, từng kỷ vật của lịch sử. Những người đang giữ gìn không chỉ một khu di tích, mà còn gìn giữ ký ức, niềm tự hào và lòng tôn kính của bao thế hệ đối với vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc. Và có lẽ, chính họ – những con người bình dị ấy, xứng đáng được gọi bằng một cái tên đầy trân trọng: Những người giữ hồn quê Bác.

                                                                                                                                                                Hoàng Trang