NHỮNG DÒNG CHỮ TRÊN NÚI XỨ NGHỆ – TẤM LÒNG NHÂN DÂN VỚI BÁC HỒ

Giữa những ngày tháng Tám lịch sử, khi cả nước hướng về Quốc khánh 2/9 và thành kính tưởng niệm 57 năm ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đi xa, trên những sườn núi xứ Nghệ vẫn hiện diện những dòng chữ mang tên Người. Qua nhiều thập kỷ, giữa bao đổi thay của quê hương, những con chữ ấy vẫn được gìn giữ, bồi đắp và viết tiếp bằng tình cảm, công sức của các thế hệ nhân dân.

Từ “Chủ tịch Hồ Chí Minh muôn năm” được tạo dựng trên núi Voi trong những năm đầu kháng chiến, đến “Đời đời nhớ ơn Bác Hồ vĩ đại” và “Bác Hồ sống mãi” trên những sườn núi quê hương, mỗi dòng chữ là một dấu ấn của lịch sử, đồng thời là cách nhân dân gửi gắm lòng kính yêu, biết ơn đối với Người. Những con chữ có thể được tạo nên từ đất đá, bê tông và sức người, nhưng điều làm chúng bền vững qua thời gian chính là tình cảm được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Câu chuyện về những dòng chữ trên núi Voi và núi Nhón vì thế không chỉ là câu chuyện về những công trình trên sườn núi, mà còn là câu chuyện về một mạch nguồn tình cảm với Bác Hồ được viết tiếp bằng những việc làm bình dị của nhân dân xứ Nghệ hôm nay.

Những dòng chữ được viết bằng tình yêu và nỗi nhớ

Trên núi Voi, thuộc dãy Thiên Nhẫn, xã Nam Tân (cũ), dòng chữ mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh đã hiện diện gần tám thập kỷ. Theo tư liệu được ghi nhận, năm 1947, trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, một đơn vị bộ đội hành quân qua địa bàn Nam Đàn đã phối hợp với đoàn viên, thanh niên địa phương cùng thầy và trò Trường THCS Tân Lộc khắc lên núi dòng chữ “Chủ tịch Hồ Chí Minh muôn năm”.

Trong điều kiện chiến tranh, không có máy móc hay phương tiện hiện đại, những người tham gia phải dựa vào sức người để đào, đắp và tạo hình từng con chữ. Mỗi nhát cuốc, nhát xẻng không chỉ làm nên một công trình trên sườn núi, mà còn gửi gắm niềm tin, lòng kính yêu đối với vị lãnh tụ đang cùng cả dân tộc đấu tranh giành độc lập.

Hai mươi lăm năm sau, năm 1972, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đi xa và cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đang diễn ra ác liệt, Đảng ủy xã Nam Tân chủ trương sửa lại dòng chữ. “Chủ tịch Hồ Chí Minh muôn năm” được thay bằng “Đời đời nhớ ơn Bác Hồ vĩ đại”. Nếu dòng chữ năm 1947 thể hiện niềm tin và lòng kính yêu đối với vị lãnh tụ đang dẫn dắt cách mạng, thì dòng chữ năm 1972 mang âm hưởng của sự tưởng nhớ, tri ân trước sự ra đi của Người, đồng thời thể hiện quyết tâm của quân và dân tiếp tục vững bước trên con đường cách mạng mà Người đã lựa chọn.

Cũng trong dòng chảy tình cảm ấy, trên núi Nhón, xã Lam Thành, dòng chữ “Bác Hồ sống mãi” được tạo dựng sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời năm 1969. Trong những ngày cả dân tộc chìm trong niềm tiếc thương vô hạn, những người con Nghệ An đã gửi nỗi nhớ, lòng kính yêu và biết ơn vào một công trình giản dị trên sườn núi.

Chỉ bốn chữ “Bác Hồ sống mãi”, nhưng đó là những con chữ được viết bằng cả tấm lòng. Với những người từng được gặp Bác, từng nghe Người nói, từng cảm nhận sự gần gũi, ân cần của Người, đó là lời tiễn biệt và nỗi nhớ thương. Với những thế hệ sinh ra khi Bác đã đi xa, dòng chữ trở thành một lời nhắc nhớ, một sự tiếp nối của tình cảm được vun đắp qua gia đình, nhà trường, di tích, hiện vật và những câu chuyện được kể từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Hai dòng chữ trên hai ngọn núi, được tạo dựng trong những thời điểm lịch sử khác nhau, nhưng cùng gặp nhau ở một điểm: đó là tiếng lòng của nhân dân Nghệ An dành cho Bác Hồ kính yêu. Từ niềm tin, lòng kính yêu trong những năm tháng chiến tranh đến nỗi nhớ thương, tri ân sau ngày Người đi xa, những tình cảm ấy đã được gửi lại trên sườn núi và được các thế hệ tiếp tục gìn giữ. Những con chữ có thể được tạo nên từ đất đá, nhưng sức sống của chúng được bồi đắp từ tình yêu và nỗi nhớ trong lòng người.

Từ những con chữ trên núi đến những đôi tay của nhân dân

Điều làm nên giá trị của những dòng chữ không chỉ nằm ở những con chữ có thể nhìn thấy từ xa, mà còn ở câu chuyện về những con người đã góp công sức tạo dựng và gìn giữ chúng qua thời gian.

Trên núi Voi, những con chữ thuở ban đầu được tạo dựng bằng cách đào, đắp đất rồi quét vôi trắng. Qua thời gian, dưới tác động của mưa nắng và thời tiết khắc nghiệt, công trình nhiều lần xuống cấp. Mỗi lần tu sửa lại là một lần các thế hệ tiếp tục chăm chút, gìn giữ dấu tích mà cha ông để lại.

Năm 2017, nhân dịp kỷ niệm 60 năm Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm quê lần thứ nhất, công trình được Huyện đoàn Nam Đàn triển khai tôn tạo theo hướng kiên cố hơn. Từ những nhát cuốc, nhát xẻng trong những năm kháng chiến đến những ngày công xây dựng, tôn tạo trong thời bình, dòng chữ trên núi Voi luôn được tiếp nối bằng sức người và tình cảm của nhân dân. Một dòng chữ có thể được tạo nên từ đất đá, bê tông và sắt thép, nhưng sức sống của nó lại được bồi đắp bằng lòng người.

Trên núi Nhón cũng vậy. Qua thời gian, dòng chữ “Bác Hồ sống mãi” nhiều lần được bảo quản, tu bổ, chủ yếu bằng việc quét vôi trắng để làm nổi bật những con chữ trên sườn núi. Song, do nằm ở địa hình cao, dốc, thường xuyên chịu tác động trực tiếp của mưa nắng và thời tiết khắc nghiệt, công trình nhanh chóng xuống cấp, đòi hỏi phải được tu bổ nhiều lần.

Đặc biệt, tháng Tám năm 2026, trong không khí cả nước hướng về Quốc khánh 2/9 và tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, tình cảm ấy một lần nữa được thể hiện bằng một cuộc chung sức đầy ý nghĩa. Hơn 4.000 người dân, cán bộ, chiến sĩ, đoàn viên, thanh niên và các lực lượng địa phương đã cùng tham gia phục dựng dòng chữ “Bác Hồ sống mãi”.

Hơn 3.000 tấm bê tông, mỗi tấm nặng trên 20kg, được chuyền qua những đôi tay, vượt qua những con dốc dựng đứng để đưa lên núi. Người vận chuyển vật liệu, người xây dựng, người san sửa mặt bằng, người lo hậu cần… mỗi người một phần việc. Không ai nề hà khó khăn, không phân biệt việc lớn hay nhỏ, bởi ai cũng hiểu rằng phần việc mình đang làm góp vào một công trình mang ý nghĩa đặc biệt đối với quê hương.

Giữa nắng nóng tháng Tám, những chiếc áo ướt đẫm mồ hôi, những đôi tay mỏi nhừ và những bước chân nặng hơn sau nhiều giờ lao động. Nhưng sự vất vả dường như trở nên nhẹ nhàng khi trước mắt họ là dòng chữ mang tên Bác.

Đáng quý hơn, nhiều người góp sức hôm nay sinh ra khi Bác đã đi xa. Họ chưa từng được gặp Người, nhưng vẫn dành cho Người một tình cảm kính yêu chân thành và tự nguyện góp sức vào công việc chung. Điều đó cho thấy tình cảm với Bác không chỉ thuộc về những người từng sống trong thời đại của Người, mà đã được trao truyền, vun đắp và trở thành một phần tự nhiên trong đời sống tinh thần của các thế hệ hôm nay.

Từ những người lính, người dân, thầy cô giáo và học sinh từng góp sức tạo dựng dòng chữ trên núi Voi đến hàng nghìn người đang phục dựng dòng chữ trên núi Nhón hôm nay, có thể nhận ra một mạch nguồn chung: thế hệ trước trao lại một dấu tích, thế hệ sau tiếp tục gìn giữ bằng chính việc làm của mình.

Những dòng chữ còn mãi trong lòng người

Gần tám thập kỷ đã trôi qua kể từ khi dòng chữ đầu tiên “Chủ tịch Hồ Chí Minh muôn năm” xuất hiện trên núi Voi đến “Đời đời nhớ ơn Bác Hồ vĩ đại”. Và hơn nửa thế kỷ kể từ ngày dòng chữ “Bác Hồ sống mãi” được tạo dựng trên núi Nhón, đất nước, quê hương và cuộc sống đã có biết bao đổi thay. Những người từng trực tiếp tạo dựng những công trình ấy, nhiều người nay đã không còn; những thế hệ học sinh, đoàn viên, thanh niên năm xưa giờ đã trở thành ông, bà, cha, mẹ. Nhưng những dòng chữ vẫn còn đó.

Ngày nay, từ núi Voi với dòng chữ “Đời đời nhớ ơn Bác Hồ vĩ đại” nhìn xuống, những làng quê bên dòng Lam vẫn bình yên. Trên núi Nhón, dòng chữ “Bác Hồ sống mãi” lại được viết tiếp bằng hàng nghìn đôi tay. Những công trình ấy đứng giữa đất trời như những dấu mốc của ký ức, nhắc nhớ về một thời kỳ lịch sử và về tình cảm mà nhân dân Nghệ An dành cho Bác Hồ kính yêu.

Nghệ An – quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh, là nơi tình cảm dành cho Người đã trở thành một phần sâu đậm trong đời sống tinh thần của nhân dân. Những mái nhà, di tích, địa danh và hiện vật gắn với tuổi thơ, gia đình và cuộc đời Người được gìn giữ qua năm tháng; cùng với đó là những câu chuyện, những việc làm và cách ứng xử thể hiện lòng kính yêu, biết ơn được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Bởi vậy, “Đời đời nhớ ơn Bác Hồ vĩ đại” hay “Bác Hồ sống mãi” không chỉ là những dòng chữ trên sườn núi. Đó là tiếng lòng của những thế hệ đã đi qua chiến tranh, là tấm lòng của những người từng góp sức dựng nên công trình và cũng là tình cảm đang được tiếp nối trong cuộc sống hôm nay.

Nhớ về Bác không chỉ là tưởng nhớ một con người vĩ đại, mà còn là nhắc nhở mỗi thế hệ biết trân trọng hòa bình, yêu quê hương, sống có trách nhiệm, học tập và lao động tốt, biết gìn giữ những giá trị mà cha ông đã vun đắp. Đó cũng là cách thiết thực để những dòng chữ trên núi không chỉ tồn tại trong cảnh quan, mà tiếp tục sống trong đời sống tinh thần của cộng đồng.

Giữa núi non Thiên Nhẫn và những miền quê xứ Nghệ, những dòng chữ ấy vẫn lặng lẽ hiện diện. Bác Hồ đã đi xa, nhưng tình cảm của nhân dân dành cho Người vẫn còn mãi, như những con chữ bền bỉ giữa đất trời, như dòng Lam miệt mài chảy qua quê hương và như một mạch nguồn yêu thương được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Một dòng chữ được khắc trên núi, nhưng được viết bằng lòng dân.

VƯƠNG NGA

Tài liệu tham khảo

Báo Nghệ An (2017), Dòng chữ đặc biệt trên núi Voi ở Nam Đàn, Báo Nghệ An, ngày 18/5/2017.
Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (2017), Nghệ An: Khánh thành công trình thanh niên “Đời đời nhớ ơn Bác Hồ vĩ đại” tại Rú Voi, Trang thông tin điện tử Trung ương Đoàn, ngày 29/11/2017.
Tư liệu, hồ sơ và tài liệu lưu trữ liên quan đến công trình “Đời đời nhớ ơn Bác Hồ vĩ đại” tại Rú Voi, xã Nam Tân, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An.
Tư liệu liên quan đến công trình “Bác Hồ sống mãi” trên núi Nhón, xã Lam Thành, tỉnh Nghệ An và hoạt động phục dựng công trình năm 2026.

MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRÊ NÚI VOI