ĐÔI GIÀY DA BÁC HỒ TRAO TẶNG ANH HÙNG LAO ĐỘNG HOÀNG HANH

   Đôi giày da Bác Hồ tặng Anh hùng lao động Hoàng Hanh, năm 1952.  (Nguồn: Khu di tích Kim Liên).

     Trong hệ thống hiện vật hiện đang được lưu giữ tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên, đôi giày da Chủ tịch Hồ Chí Minh trao tặng Anh hùng Lao động Hoàng Hanh là một hiện vật gốc giàu giá trị lịch sử và ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Không chỉ là phần thưởng dành cho một cá nhân tiêu biểu trong phong trào thi đua yêu nước thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, hiện vật còn là minh chứng sinh động cho sự quan tâm, ghi nhận của Bác Hồ đối với Nhân dân lao động – những con người bình dị đã góp phần tạo nên sức mạnh của hậu phương kháng chiến và làm nên thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

     Người nông dân tiêu biểu của quê hương Nam Đàn

            Hoàng Hanh (1888 – 1963)

     Anh hùng Lao động Hoàng Hanh sinh năm 1888 tại xã Xuân Lạc, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An (nay thuộc xã Đại Huệ, tỉnh Nghệ An) – vùng quê giàu truyền thống yêu nước và cách mạng, quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ông sinh ra trong một gia đình Công giáo nghèo, đông con với chín anh chị em. Tuổi thơ của ông gắn liền với những tháng ngày cơ cực, phải đi ở thuê để phụ giúp gia đình.

     Dù cuộc sống nhiều thiếu thốn, Hoàng Hanh vẫn luôn cần cù lao động, ham học hỏi và giàu ý chí vươn lên. Chính hoàn cảnh khó khăn đã hun đúc ở ông tinh thần sáng tạo trong lao động sản xuất và sự gắn bó sâu nặng với ruộng đồng quê hương.

     Trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh những năm 1930 – 1931, Hoàng Hanh sớm thể hiện tinh thần yêu nước và trách nhiệm đối với cộng đồng. Bước vào thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, ông xác định tăng gia sản xuất là nhiệm vụ thiết thực để phục vụ kháng chiến, góp phần nuôi quân, nuôi dân.

     Trên những thửa ruộng quê hương Nam Đàn, Hoàng Hanh vừa trực tiếp lao động, vừa tìm tòi, áp dụng nhiều phương thức canh tác tiến bộ. Ông trồng nhiều loại cây như lúa, khoai, lạc, vừng, đậu tương, bông… với năng suất luôn cao hơn mặt bằng chung của địa phương. Không chỉ phát triển trồng trọt, ông còn đẩy mạnh chăn nuôi gà, lợn, trâu, thỏ, hươu…, kết hợp hài hòa giữa sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi để nâng cao hiệu quả kinh tế.

     Trong quá trình lao động sản xuất, ông có nhiều sáng kiến thiết thực như đào mương chống hạn, cải tạo đất, ủ phân hợp lý, cày lặp để tăng độ màu mỡ cho ruộng đồng. Trong chăn nuôi, ông cũng tích lũy được nhiều kinh nghiệm về làm chuồng trại, chăm sóc và phòng bệnh cho vật nuôi.

     Không chỉ làm kinh tế giỏi cho gia đình, Hoàng Hanh còn tận tình chia sẻ kinh nghiệm với bà con nông dân trong vùng, giúp nhiều hộ áp dụng hiệu quả vào sản xuất, cải thiện đời sống. Từ đó, ông trở thành điển hình tiêu biểu trong phong trào thi đua lao động sản xuất ở Nghệ An thời kỳ kháng chiến.

     Nhờ những thành tích xuất sắc trong tăng gia sản xuất, đóng góp nhiều lương thực, thực phẩm cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, năm 1952, Hoàng Hanh được chọn tham dự Đại hội Chiến sĩ thi đua cấp tỉnh và sau đó là Đại hội Chiến sĩ thi đua toàn quốc tổ chức tại Tuyên Quang. Tại Đại hội, ông vinh dự được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động.

     Đôi giày da – phần thưởng đặc biệt của Bác Hồ

     Tại Đại hội Chiến sĩ thi đua toàn quốc năm 1952, Anh hùng Lao động Hoàng Hanh được Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp trao Huân chương, giấy chứng nhận và tặng một đôi giày da. Đó là đôi giày tây cổ điển, màu nâu, kiểu dáng giản dị, buộc dây – đúng với phong cách mộc mạc, gần gũi của Bác.

     Đối với Hoàng Hanh, đôi giày da do Bác Hồ trao tặng không chỉ là phần thưởng cao quý mà còn là kỷ vật thiêng liêng gắn với niềm vinh dự lớn lao của cuộc đời. Hiện vật ấy thể hiện sự ghi nhận, động viên của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với những người nông dân lao động sản xuất giỏi – lực lượng có vai trò quan trọng trong công cuộc kháng chiến và kiến quốc.

     Sau Đại hội Thi đua, trở về quê hương, Hoàng Hanh tiếp tục tích cực lao động sản xuất, phổ biến kinh nghiệm trồng trọt, chăn nuôi cho nông dân nhiều địa phương. Dù đã được phong tặng danh hiệu cao quý, ông vẫn giữ nếp sống giản dị, cần cù, khiêm nhường và không ngừng sáng tạo trong lao động.

     Đôi giày da được ông sử dụng và gìn giữ cẩn thận trong suốt cuộc đời. Trải qua thời gian dài cùng tác động của điều kiện bảo quản tự nhiên, hiện vật nay đã có dấu hiệu hao mòn: phần da bạc màu, mất đi độ bóng ban đầu, đế giày cũng mòn theo năm tháng. Tuy nhiên, chính những dấu vết thời gian ấy lại góp phần làm tăng thêm giá trị lịch sử và tính chân thực của hiện vật, phản ánh cuộc đời lao động bình dị, cần cù của một Anh hùng Lao động tiêu biểu.

     Hiện vật quý được lưu giữ tại Khu di tích Kim Liên

     Năm 1963, Anh hùng Lao động Hoàng Hanh qua đời. Trước lúc đi xa, ông căn dặn gia đình phải gìn giữ cẩn thận đôi giày da do Chủ tịch Hồ Chí Minh trao tặng như một báu vật tinh thần của gia đình.

     Sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời ngày 2/9/1969, Đảng và Nhà nước quyết định xây dựng Bảo tàng Kim Liên – bảo tàng đầu tiên về Chủ tịch Hồ Chí Minh trong cả nước. Thực hiện tâm nguyện của Hoàng Hanh, gia đình đã bàn giao đôi giày da cho Ty Văn hóa Nghệ An để lưu giữ, phục vụ công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Ngày 12/5/1970, ông Lê Văn Thị – cán bộ Ty Văn hóa Nghệ An đã bàn giao hiện vật cho Bảo tàng Kim Liên.

     Suốt hơn nửa thế kỷ qua, đôi giày da được bảo quản cẩn trọng tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên. Không chỉ là hiện vật gốc quý giá phản ánh phong trào thi đua yêu nước trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, đôi giày còn là chứng tích giàu ý nghĩa về tình cảm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với Nhân dân lao động và sự kính yêu, trân trọng của Nhân dân đối với Bác.

     Đối với công tác sưu tầm, kiểm kê, bảo quản và trưng bày hiện vật tại Khu di tích Kim Liên, đôi giày da của Anh hùng Lao động Hoàng Hanh không chỉ có giá trị về mặt lịch sử mà còn mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc. Qua hiện vật, công chúng hôm nay có thể cảm nhận rõ hơn cuộc đời lao động cần cù, giản dị của một người nông dân tiêu biểu quê hương Nghệ An; đồng thời hiểu thêm về phong trào thi đua yêu nước trong những năm tháng kháng chiến gian khổ.

     Hiện vật cũng góp phần khẳng định vai trò to lớn của Nhân dân lao động trong sự nghiệp cách mạng, làm sâu sắc hơn mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Bác Hồ với Nhân dân – cội nguồn bền vững tạo nên sức mạnh của dân tộc Việt Nam. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, đôi giày da vẫn lặng lẽ kể câu chuyện về lòng yêu nước, tinh thần lao động sáng tạo và niềm tin son sắt của Nhân dân đối với Đảng, với Bác Hồ kính yêu.

     Ngày nay, đôi giày da Chủ tịch Hồ Chí Minh trao tặng Anh hùng Lao động Hoàng Hanh vẫn đang được bảo quản cẩn trọng tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên như một hiện vật giàu giá trị lịch sử và ý nghĩa giáo dục sâu sắc. Từ một vật dụng bình dị gắn bó với cuộc đời lao động của người nông dân xứ Nghệ, đôi giày đã trở thành chứng tích chân thực về phong trào thi đua yêu nước trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, đồng thời thể hiện sự quan tâm, trân trọng của Bác Hồ đối với Nhân dân lao động. Không chỉ lưu giữ ký ức về một con người tiêu biểu của quê hương Nghệ An, hiện vật còn góp phần lan tỏa những giá trị bền vững về tinh thần lao động sáng tạo, đức tính cần cù, giản dị và mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Bác Hồ với Nhân dân – cội nguồn sức mạnh làm nên những thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

      TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1. Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Kim Liên: Hồ sơ hiện vật, Biên bản số 29: “Đôi giày da Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng Anh hùng Lao động Hoàng Hanh năm 1952”.
2. Ban Thi đua – Khen thưởng Trung ương (2008), Lịch sử phong trào thi đua yêu nước Việt Nam (1948–2008), NXB Chính trị quốc gia.

 

VƯƠNG NGA