GIA ĐÌNH TRONG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH – NỀN TẢNG CỦA HẠNH PHÚC VÀ PHÁT TRIỂN XÃ HỘI

Bác Hồ thăm các gia đình công nhân Trường Cán bộ Công đoàn, năm 1961.

     Gia đình là môi trường đầu tiên nuôi dưỡng con người, nơi hình thành nhân cách, đạo đức và những giá trị sống căn bản. Đồng thời, gia đình còn là nơi lưu giữ, trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống, góp phần bồi đắp tình yêu quê hương, đất nước và bản sắc dân tộc qua nhiều thế hệ.

     Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến gia đình. Trong tư tưởng của Người, xây dựng gia đình hạnh phúc không chỉ là nhu cầu của mỗi cá nhân mà còn là một nhiệm vụ quan trọng trong sự nghiệp xây dựng xã hội mới. Những quan điểm sâu sắc của Người về gia đình đến nay vẫn giữ nguyên giá trị, trở thành cơ sở quan trọng trong việc xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh.

     Nhân kỷ niệm Ngày Gia đình Việt Nam 28/6, việc nghiên cứu và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về gia đình càng có ý nghĩa thiết thực, góp phần phát huy những giá trị tốt đẹp của gia đình Việt Nam trong thời kỳ phát triển mới của đất nước.

     Gia đình – nền tảng của xã hội

     Kế thừa truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin vào thực tiễn Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xây dựng hệ thống quan điểm sâu sắc về gia đình.

     Theo Người, gia đình và xã hội có mối quan hệ gắn bó hữu cơ, tác động qua lại lẫn nhau. Người khẳng định: “Quan tâm đến gia đình là đúng vì nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt hơn. Hạt nhân của xã hội là gia đình. Chính vì muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội mà phải chú ý hạt nhân cho tốt” [1].

     Lời dạy của Người đã khẳng định vị trí đặc biệt quan trọng của gia đình trong đời sống xã hội. Gia đình là tế bào của xã hội; mỗi gia đình hạnh phúc, tiến bộ sẽ góp phần tạo nên cộng đồng đoàn kết, văn minh và đất nước phát triển bền vững. Ngược lại, một xã hội tốt đẹp sẽ tạo điều kiện để mỗi gia đình tiếp tục phát triển và nâng cao chất lượng cuộc sống.

     Từ nhận thức đó, ngay sau khi đất nước giành được độc lập, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm xây dựng gia đình mới, từng bước xóa bỏ những hủ tục lạc hậu trong hôn nhân và gia đình. Luật Hôn nhân và Gia đình năm 1959 đã khẳng định những nguyên tắc tiến bộ như hôn nhân tự nguyện, một vợ một chồng, nam nữ bình đẳng, bảo vệ quyền lợi phụ nữ và trẻ em, hướng tới xây dựng gia đình dân chủ, hòa thuận và hạnh phúc.

     Ngày nay, trong bối cảnh hội nhập quốc tế và chuyển đổi số, gia đình Việt Nam đứng trước nhiều cơ hội nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức. Những thay đổi trong lối sống, áp lực công việc, khoảng cách thế hệ và tác động từ môi trường mạng đòi hỏi mỗi gia đình phải không ngừng gìn giữ, phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp. Chính vì vậy, tư tưởng Hồ Chí Minh về gia đình vẫn là kim chỉ nam quan trọng đối với công tác xây dựng gia đình trong thời kỳ mới.

     Nơi nuôi dưỡng nhân cách và các giá trị tốt đẹp

     Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng vai trò giáo dục của gia đình. Theo Người, gia đình là trường học đầu tiên của mỗi con người; ông bà, cha mẹ là những người thầy đầu tiên góp phần hình thành nhân cách cho con trẻ. Người căn dặn: “Giáo dục trong nhà trường chỉ là một phần, còn cần có sự giáo dục ngoài xã hội và trong gia đình để giúp cho việc giáo dục trong nhà trường được tốt hơn” [2].

     Từ những lời dạy bảo của ông bà, cha mẹ đến nếp sống hằng ngày trong gia đình, mỗi cá nhân được bồi đắp lòng hiếu thảo, đức tính cần cù, tinh thần trách nhiệm, sự sẻ chia và ý thức cộng đồng. Những giá trị ấy trở thành hành trang quan trọng cho sự trưởng thành của mỗi con người và là nền tảng để xây dựng xã hội văn minh.

     Đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, gia đình và quê hương có ảnh hưởng sâu sắc đến quá trình hình thành nhân cách và tư tưởng của Người. Sinh ra và lớn lên trên quê hương Kim Liên giàu truyền thống văn hóa, hiếu học và yêu nước, Người được nuôi dưỡng trong môi trường gia đình giàu lòng nhân ái, nghĩa tình và tinh thần trách nhiệm.

     Thân phụ của Người – cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, là tấm gương sáng về ý chí tự học, đức tính thanh liêm và lòng thương dân sâu sắc. Thân mẫu Hoàng Thị Loan là biểu tượng của sự cần cù, nhân hậu, đức hy sinh và tình yêu thương gia đình. Những giá trị tốt đẹp từ gia đình và quê hương đã góp phần hun đúc nên nhân cách lớn, ý chí kiên cường và khát vọng cứu nước của người thanh niên Nguyễn Tất Thành.

     Tình yêu thương được nuôi dưỡng từ mái ấm gia đình đã được Hồ Chí Minh nâng lên thành tình yêu thương rộng lớn đối với đồng bào và dân tộc. Trong thư gửi bác sĩ Vũ Đình Tụng năm 1947, Người viết: “Nước Việt Nam là gia đình của tôi. Tất cả thanh niên Việt Nam là con cháu của tôi. Mất một thanh niên thì hình như tôi đứt một đoạn ruột” [3]. Quan niệm ấy thể hiện sâu sắc tư tưởng nhân văn của Hồ Chí Minh: tình yêu nước bắt nguồn từ tình yêu con người; trách nhiệm với xã hội được hình thành từ trách nhiệm đối với gia đình; hạnh phúc của mỗi gia đình luôn gắn bó với hạnh phúc của cộng đồng và dân tộc.

     Trong bối cảnh hiện nay, khi trẻ em có điều kiện tiếp cận nhiều nguồn thông tin khác nhau, vai trò của gia đình càng trở nên quan trọng. Không một thiết bị công nghệ nào có thể thay thế được tình yêu thương, sự đồng hành và tấm gương của cha mẹ. Việc giữ gìn và phát huy những giá trị tốt đẹp của gia đình chính là góp phần xây dựng nền tảng đạo đức cho sự phát triển bền vững của xã hội.

     Vun đắp gia đình Việt Nam trong thời kỳ mới

     Một nội dung nổi bật trong tư tưởng Hồ Chí Minh về gia đình là xây dựng gia đình mới trên nền tảng dân chủ, bình đẳng, tiến bộ và yêu thương. Người đặc biệt quan tâm đến giải phóng phụ nữ và thực hiện bình đẳng giới trong gia đình.

     Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Nếu không giải phóng phụ nữ là xây dựng chủ nghĩa xã hội chỉ một nửa” [4]. Người nhấn mạnh: “Nam nữ bình quyền… Đó là một cuộc cách mạng khá to và khó… Phải cách mạng từng người, từng gia đình, đến toàn dân. Dù to và khó nhưng nhất định thành công” [5].

     Theo tư tưởng của Người, gia đình hạnh phúc phải được xây dựng trên cơ sở bình đẳng, tôn trọng và sẻ chia trách nhiệm giữa các thành viên. Mỗi người vừa được hưởng hạnh phúc gia đình, vừa có trách nhiệm giữ gìn và vun đắp mái ấm của mình.

     Trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, gia đình Việt Nam đang chịu tác động mạnh mẽ từ những biến đổi kinh tế, xã hội và công nghệ. Bên cạnh những cơ hội phát triển, nhiều vấn đề mới cũng đặt ra như áp lực cuộc sống, khoảng cách thế hệ, sự suy giảm thời gian gắn kết giữa các thành viên hay những ảnh hưởng tiêu cực từ môi trường số. Điều đó càng đòi hỏi mỗi gia đình phải nâng cao ý thức gìn giữ những giá trị truyền thống tốt đẹp, đồng thời tiếp thu có chọn lọc các giá trị tiến bộ của thời đại.

     Kỷ niệm Ngày Gia đình Việt Nam 28/6 là dịp để mỗi người thêm trân trọng giá trị thiêng liêng của mái ấm gia đình, đồng thời nhận thức sâu sắc hơn trách nhiệm xây dựng gia đình hạnh phúc.

     Đối với quê hương Kim Liên – vùng đất giàu truyền thống văn hóa, hiếu học và yêu nước, nơi đã góp phần hình thành nhân cách và tư tưởng Hồ Chí Minh, việc chăm lo xây dựng gia đình càng mang ý nghĩa sâu sắc. Từ gia đình cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc và thân mẫu Hoàng Thị Loan, chúng ta càng nhận thức rõ vai trò của gia đình trong việc hình thành nhân cách, bồi đắp lý tưởng sống và khơi dậy tinh thần cống hiến cho quê hương, đất nước.

     Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đi xa nhưng những tư tưởng của Người về gia đình vẫn vẹn nguyên giá trị lý luận và thực tiễn. Mỗi gia đình hạnh phúc sẽ nuôi dưỡng những công dân có đạo đức, trách nhiệm và khát vọng cống hiến; từ đó góp phần xây dựng cộng đồng đoàn kết, văn minh và một nước Việt Nam phồn vinh, hùng cường.

     Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về gia đình chính là góp phần xây dựng nền tảng đạo đức xã hội, phát huy sức mạnh của mỗi gia đình Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay. Chăm lo cho gia đình cũng chính là chăm lo cho tương lai của đất nước, bởi gia đình luôn là nơi khởi nguồn của những giá trị tốt đẹp và là nền tảng bền vững cho sự phát triển của dân tộc.

Chú thích:

[1, 4]. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 12, tr.300. [2]. Hồ Chí Minh: Toàn tập, sđd, tập 10, tr.591. [3]. Hồ Chí Minh: Toàn tập, sđd, tập 5, tr.49. [5]. Hồ Chí Minh: Toàn tập, sđd, tập 7, tr.342.

 

VƯƠNG NGA