Lán Khuổi Nậm ở Pác Bó, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, nơi họp Hội nghị Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương lần thứ Tám (tháng 5 năm 1941), quyết định đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và thành lập Mặt trận Việt Minh.
Ngày 19/5/1941 đã đi vào lịch sử dân tộc như một dấu mốc đặc biệt quan trọng: Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh (Việt Minh) chính thức ra đời. Đây không chỉ là bước ngoặt lớn của cách mạng Việt Nam mà còn là minh chứng sinh động cho tầm nhìn chiến lược, tư duy chính trị sắc bén và vai trò to lớn của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh trong sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Kỷ niệm 85 năm Ngày thành lập Mặt trận Việt Minh là dịp để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta ôn lại truyền thống cách mạng vẻ vang, khẳng định giá trị trường tồn của tư tưởng đại đoàn kết dân tộc do Chủ tịch Hồ Chí Minh khởi xướng và lãnh đạo; đồng thời tiếp tục phát huy sức mạnh đoàn kết toàn dân trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.
1. Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh và sự ra đời của Mặt trận Việt Minh
Đầu những năm 40 của thế kỷ XX, tình hình thế giới và trong nước có nhiều biến động lớn. Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, phát xít Nhật tiến vào Đông Dương, thực dân Pháp đầu hàng, nhân dân Việt Nam phải chịu cảnh “một cổ hai tròng”, đời sống vô cùng cực khổ. Không chỉ bị bóc lột về kinh tế, nhân dân ta còn phải đối mặt với nạn đói, sự đàn áp khốc liệt và nguy cơ mất nước sâu sắc hơn bao giờ hết. Trong bối cảnh đó, mâu thuẫn dân tộc giữa toàn thể nhân dân Việt Nam với phát xít Nhật và thực dân Pháp trở nên gay gắt, đặt ra yêu cầu cấp bách phải có một lực lượng đủ uy tín để tập hợp toàn dân đứng lên đấu tranh giành độc lập.
Trong hoàn cảnh lịch sử ấy, vai trò của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc càng trở nên đặc biệt quan trọng. Sau hơn 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, trải qua nhiều châu lục và nhiều phong trào cách mạng trên thế giới, ngày 28/1/1941, Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc, trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Sự kiện Người trở về Pác Bó (Cao Bằng) không chỉ mang ý nghĩa về mặt tổ chức mà còn mở ra bước ngoặt quan trọng cho phong trào cách mạng nước ta.
Tại Pác Bó, tháng 5/1941, Nguyễn Ái Quốc trực tiếp triệu tập và chủ trì Hội nghị Trung ương VIII của Đảng Cộng sản Đông Dương. Đây là hội nghị có ý nghĩa lịch sử đặc biệt quan trọng, hoàn chỉnh sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược của cách mạng Việt Nam. Hội nghị tập trung phân tích sâu sắc tình hình thế giới và trong nước, xác định rõ nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng Đông Dương lúc này là giải phóng dân tộc.
Người chỉ rõ: “Trong lúc này nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi được độc lập, tự do cho toàn thể dân tộc, thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi của bộ phận, giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được” [1].
Quan điểm ấy thể hiện tư duy chiến lược sâu sắc của Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh. Người đã đặt lợi ích dân tộc lên trên hết, trước hết; xác định độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết để giải quyết mọi vấn đề khác của cách mạng. Chính từ nhận thức đúng đắn ấy, Hội nghị Trung ương VIII quyết định tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất để tập trung toàn bộ sức mạnh cho mục tiêu giải phóng dân tộc.
Một quyết định lịch sử cũng được Hội nghị thông qua là thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh (gọi tắt là Việt Minh), nhằm đoàn kết rộng rãi các tầng lớp nhân dân yêu nước, không phân biệt giai cấp, dân tộc, tôn giáo hay xu hướng chính trị để cùng đứng lên cứu nước, cứu dân.
Ngày 19/5/1941, Mặt trận Việt Minh chính thức ra đời. Đây là kết quả của quá trình chuẩn bị công phu cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Nguyễn Ái Quốc. Sự kiện ấy đã mở ra bước phát triển mới cho cách mạng Việt Nam, tạo tiền đề quan trọng đưa cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc đi đến thắng lợi vẻ vang của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.
Có thể khẳng định, Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh chính là linh hồn của sự ra đời Mặt trận Việt Minh. Người không chỉ tìm ra con đường cứu nước đúng đắn mà còn trực tiếp sáng lập, tổ chức và lãnh đạo mặt trận dân tộc thống nhất rộng lớn nhất trong lịch sử cách mạng Việt Nam thời kỳ đấu tranh giành độc lập.
Từ thực tiễn cách mạng, Nguyễn Ái Quốc nhận thức sâu sắc rằng muốn cứu nước thành công phải biết phát huy sức mạnh của toàn dân tộc. Chính vì vậy, Việt Minh ra đời không chỉ là một tổ chức chính trị đơn thuần mà còn là biểu tượng của khối đại đoàn kết dân tộc, quy tụ mọi người Việt Nam yêu nước cùng chung mục tiêu độc lập, tự do cho Tổ quốc.
2. Vai trò lịch sử của Mặt trận Việt Minh và tư tưởng đại đoàn kết của Hồ Chí Minh
Dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Đông Dương, Mặt trận Việt Minh nhanh chóng trở thành ngọn cờ quy tụ sức mạnh toàn dân tộc. Từ căn cứ địa Cao Bằng, phong trào Việt Minh lan rộng ra nhiều địa phương trong cả nước, tạo nên khí thế cách mạng mạnh mẽ trong quần chúng nhân dân.
Hàng loạt tổ chức cứu quốc như Thanh niên Cứu quốc, Phụ nữ Cứu quốc, Nông dân Cứu quốc, Công nhân Cứu quốc… được thành lập và phát triển sâu rộng. Thông qua các tổ chức này, tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh cách mạng được khơi dậy mạnh mẽ trong mọi tầng lớp nhân dân.
Điểm nổi bật và cũng là sức mạnh lớn nhất của Mặt trận Việt Minh chính là tinh thần đại đoàn kết dân tộc. Hồ Chí Minh luôn khẳng định: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công” [2].
Theo Người, đoàn kết không chỉ là phương châm vận động quần chúng mà còn là chiến lược lâu dài quyết định sự thành bại của cách mạng. Người cho rằng sức mạnh của dân tộc Việt Nam nằm ở tinh thần yêu nước và sự đồng lòng của nhân dân. Vì vậy, muốn cách mạng thành công phải tập hợp được lực lượng rộng rãi của toàn dân tộc.
Tư tưởng ấy được thể hiện sâu sắc trong chủ trương xây dựng Việt Minh thành một mặt trận dân tộc thống nhất rộng rãi. Dù thuộc giai cấp nào, dân tộc nào, tôn giáo nào, miễn có lòng yêu nước đều được đoàn kết trong mặt trận cứu nước. Chính sách đoàn kết rộng rãi ấy đã tạo nên sức hấp dẫn và uy tín to lớn cho Việt Minh trong quần chúng nhân dân.
Không chỉ xây dựng lực lượng chính trị, Hồ Chí Minh còn đặc biệt quan tâm xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng. Người xác định muốn giành chính quyền phải có lực lượng vũ trang làm nòng cốt cho phong trào đấu tranh.
Ngày 22/12/1944, theo chỉ thị của Người, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập [3]. Dù lực lượng ban đầu còn ít về quân số, thiếu thốn về trang bị nhưng với tinh thần quyết tâm cách mạng và đường lối đúng đắn, đội quân ấy đã nhanh chóng trưởng thành, trở thành lực lượng nòng cốt của cách mạng Việt Nam và là tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam ngày nay.
Dưới ngọn cờ Việt Minh, phong trào đấu tranh cách mạng phát triển ngày càng mạnh mẽ. Các căn cứ địa cách mạng được xây dựng và mở rộng; lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang từng bước lớn mạnh. Từ vùng núi Việt Bắc đến đồng bằng Bắc Bộ, Trung Bộ rồi Nam Bộ, khí thế đấu tranh cứu nước lan rộng khắp cả nước.
Khi thời cơ cách mạng xuất hiện vào tháng Tám năm 1945, Mặt trận Việt Minh đã phát huy vai trò trung tâm trong việc lãnh đạo toàn dân vùng lên giành chính quyền trên phạm vi cả nước. Chỉ trong thời gian ngắn, chính quyền cách mạng được thành lập từ trung ương đến địa phương, chấm dứt ách thống trị của thực dân, phong kiến hàng chục năm, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa – Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á.
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là minh chứng hùng hồn cho sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong đó Mặt trận Việt Minh giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tập hợp, tổ chức và phát huy sức mạnh của nhân dân.
Đó không chỉ là thắng lợi của ý chí độc lập dân tộc mà còn là thắng lợi của tư tưởng đoàn kết do Hồ Chí Minh khởi xướng. Từ thắng lợi ấy, một chân lý lớn của cách mạng Việt Nam tiếp tục được khẳng định: khi nhân dân đoàn kết dưới sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng thì sẽ tạo nên sức mạnh vô địch.
3. Phát huy tinh thần Việt Minh trong giai đoạn hiện nay
Trải qua 85 năm, những giá trị lịch sử của Mặt trận Việt Minh vẫn còn nguyên ý nghĩa đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay. Những bài học về đại đoàn kết dân tộc, về phát huy sức mạnh nhân dân và đặt lợi ích quốc gia lên trên hết vẫn mang tính thời sự sâu sắc.
Trước hết, đó là bài học về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Lịch sử đã chứng minh, mỗi khi khơi dậy được tinh thần đoàn kết, dân tộc Việt Nam sẽ tạo nên sức mạnh to lớn để vượt qua mọi khó khăn, thử thách. Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh công cuộc đổi mới, hội nhập quốc tế sâu rộng và đứng trước nhiều thời cơ cũng như thách thức mới, bài học về đoàn kết càng trở nên quan trọng.
Đó cũng là bài học về tư duy chiến lược, sự nhạy bén và sáng tạo trong việc xác định đường lối cách mạng phù hợp với thực tiễn đất nước. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên hội nhập và phát triển hiện nay, tư tưởng về đoàn kết dân tộc, đặt lợi ích quốc gia lên trên hết của Hồ Chí Minh vẫn còn nguyên giá trị.
Kỷ niệm 85 năm Ngày thành lập Mặt trận Việt Minh không chỉ nhằm ôn lại truyền thống vẻ vang mà còn góp phần giáo dục lòng yêu nước, bồi đắp lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ hôm nay. Đây cũng là dịp để mỗi cán bộ, đảng viên và nhân dân nhận thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của mình đối với quê hương, đất nước.
Đối với cán bộ, đảng viên, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cần được thể hiện bằng tinh thần trách nhiệm, tận tụy phục vụ nhân dân, đổi mới tư duy, nâng cao năng lực công tác và giữ gìn phẩm chất đạo đức cách mạng.
Đối với thế hệ trẻ, cần tiếp tục hun đúc khát vọng cống hiến, tinh thần tự lực, tự cường; ra sức học tập, rèn luyện, sáng tạo để góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh.
Đặc biệt, tại Khu di tích Kim Liên – quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh, việc tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng và tư tưởng đại đoàn kết dân tộc có ý nghĩa hết sức quan trọng. Đây không chỉ là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống mà còn là nơi hun đúc lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau. Mỗi hiện vật, mỗi không gian tại Khu di tích Kim Liên đều gợi nhắc về cuộc đời giản dị mà vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh; giúp mỗi người hiểu sâu sắc hơn giá trị của độc lập, tự do và sức mạnh của tinh thần đoàn kết dân tộc.
85 năm đã đi qua nhưng tinh thần Việt Minh vẫn còn sống mãi cùng dân tộc Việt Nam. Đó là tinh thần yêu nước, đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng độc lập, tự do mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khơi dậy và truyền lại cho các thế hệ hôm nay.
Mặt trận Việt Minh mãi mãi là biểu tượng sáng ngời của khối đại đoàn kết toàn dân, là minh chứng cho tài năng, trí tuệ và tầm nhìn chiến lược của Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh. Những giá trị ấy sẽ tiếp tục được kế thừa, phát huy trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hôm nay và mai sau.
Chú thích:
[1]. Văn kiện Đảng: Toàn tập, Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà nội, 2000, t.7, tr.113. [2]. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2011, tập 13, tr. 119 [3]. Võ Nguyên Giáp, Những chặng đường lịch sử, NXB Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2010.
Phạm Hương
