NHỮNG CON SỐ TRONG DÒNG CHẢY LỊCH SỬ “10.832 ngày và một đời người đi về phía dân tộc”

      Có những con số, khi đứng một mình, chỉ là con số. Nhưng đặt vào dòng chảy lịch sử, nó lại rất diệu kỳ như thể thời gian cũng biết lặng đi trước những bước ngoặt của 1 dân tộc. 10.832 ngày Bác Hồ rời Tổ quốc để đi tìm đường cứu nước, và cũng đúng ngần ấy ngày từ khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, cho đến ngày non sông thu về một mối. Sự trùng hợp ấy khiến người ta không chỉ ngạc nhiên, mà còn thấy lòng mình chùng xuống, bởi phía sau nó là cả một đời người đã sống, đã chịu đựng, đã hy sinh cho hai chữ Việt Nam.

     Mang theo cả quê hương

     Ngày người thanh niên Nguyễn Tất Thành bước lên con tàu Latouche Tréville, đó ko phải là một chuyến đi bình thường. Người ra đi khi đất nước còn chìm trong đêm dài nô lệ, khi những con đường cứu nước cũ lần lượt gặp bế tắc, khi nhân dân vẫn lam lũ dưới ách thực dân. Bác ra đi không phải để tìm vinh hoa cho riêng mình. Cũng không phải để trốn khỏi một xứ sở nghèo đau. Bác ra đi vì thương đất nước ấy quá nhiều.

     Có lẽ, điều làm người ta xúc động nhất khi nghĩ về buổi ra đi ấy không phải là hình ảnh một con tàu lớn, cũng không phải là bến cảng ồn ào, mà là dáng một người thanh niên rất trẻ, trong tay không có gì nhiều ngoài ý chí. Người mang theo một câu hỏi lớn: làm thế nào để dân mình được tự do, nước mình được độc lập?

     Câu hỏi ấy theo Bác qua bao nhiêu đất nước, bao nhiêu nghề lao động, bao nhiêu mùa đông xứ lạ. Bác từng làm phụ bếp, cào tuyết, viết báo, học hỏi, quan sát, sống giữa những người lao động nghèo ở nhiều nơi trên thế giới. Chính từ những năm tháng ấy, Người hiểu rằng nỗi khổ của dân tộc Việt Nam không nằm riêng lẻ, mà nằm trong số phận chung của những dân tộc bị áp bức.

    10.832 ngày xa Tổ quốc, nếu chỉ đếm bằng lịch, đó là gần ba mươi năm. Nhưng nếu đếm bằng nhớ thương, bằng gian khổ, bằng những đêm thao thức nghĩ về đồng bào, thì con số ấy dài hơn rất nhiều. Bác đã đi qua thế giới không phải để xa Việt Nam, mà để tìm đường trở về với Việt Nam.

     Bắt đầu một hành trình lớn hơn

    Ngày Bác trở về Tổ quốc, sau gần 30 năm bôn ba, đó không chỉ là cuộc trở về của một con người. Đó là sự trở về của một con đường. Người trở về không mang theo của cải, không mang theo quyền lực, không mang theo dáng vẻ của một lãnh tụ xa cách. Người trở về với bộ áo giản dị, với đôi mắt từng trải, với niềm tin đã được thử thách qua bao nhiêu năm tháng. Từ hang Pác Bó, từ suối Lênin, núi Các Mác, những ngày đầu cách mạng hiện lên mộc mạc đến lạ lùng. Nhưng chính từ nơi núi rừng ấy, một vận hội mới của dân tộc đã được nhóm lên.

     Bác hiểu rằng độc lập không thể là món quà ai ban phát. Độc lập phải được giành lấy bằng trí tuệ, bằng đoàn kết, bằng lòng dân, bằng sự hy sinh của cả một dân tộc. Vì thế, Người không chỉ tìm ra con đường cứu nước, mà còn làm một việc lớn hơn: đánh thức niềm tin trong nhân dân.

     Ở Bác có một điều rất đặc biệt. Người nói những điều lớn lao bằng thứ ngôn ngữ giản dị. Người bàn chuyện vận mệnh đất nước nhưng vẫn gần gũi như đang trò chuyện với từng người dân. Bác không biến cách mạng thành điều xa vời, mà kéo nó về gần với bát cơm, manh áo, với quyền được học, quyền được sống, quyền được làm người.

     Khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, bản Tuyên ngôn Độc lập vang lên ở Quảng trường Ba Đình không chỉ khai sinh một nhà nước mới. Nó còn trả lại phẩm giá cho một dân tộc từng bị coi là thuộc địa. Từ giây phút ấy, người Việt Nam có thể ngẩng đầu mà nói với thế giới rằng: chúng tôi có quyền sống, quyền tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc.

     Nhưng lịch sử không bao giờ dễ dàng. Độc lập vừa giành được đã phải đi qua chiến tranh, đói nghèo, chia cắt, mất mát. Con đường từ ngày 2/9/1945 đến ngày 30/4/1975 lại là một chặng trường kỳ khác, cũng 10.832 ngày, để dân tộc đi đến thống nhất.

     Một sự trùng hợp khiến người ta nổi da gà. Nhưng hơn cả sự trùng hợp, đó như một lời nhắc răng con đường của Bác và con đường của dân tộc đã hòa vào nhau sâu đến mức thời gian cũng trở thành biểu tượng.

     Một đời rất giản dị cho một lý tưởng rất lớn

     Điều làm nên tầm vóc Hồ Chí Minh không chỉ là những sự kiện lịch sử gắn với tên Người. Điều sâu xa hơn nằm ở cách Người sống. Bác có thể nói về độc lập dân tộc trước thế giới, nhưng vẫn cúi xuống hỏi một em bé có được ăn no không. Bác có thể viết những văn kiện lớn, nhưng vẫn dặn cán bộ phải tiết kiệm từng hạt gạo, từng đồng tiền của dân. Bác là lãnh tụ, nhưng không đặt mình lên trên nhân dân. Người chọn sống giản dị, không phải để làm biểu tượng, mà vì trong lòng Người thật sự không có chỗ cho xa hoa.

     Cả đời Bác gần như không có một cuộc đời riêng theo nghĩa thông thường. Không gia đình nhỏ, không mái ấm riêng, không những tháng ngày bình yên cho bản thân. Bác dành phần riêng tư ấy cho một gia đình lớn hơn: dân tộc Việt Nam. Có lẽ vì thế mà khi nhắc đến Bác, người ta không chỉ nghĩ đến một nhà cách mạng. Người ta nghĩ đến một dáng áo nâu, một đôi dép cao su, một căn nhà sàn, một giọng nói ấm, một vầng trán rộng và nụ cười hiền. Những điều ấy không làm nhỏ đi tầm vóc của Người. Trái lại, nó làm tầm vóc ấy trở nên gần gũi hơn, bền lâu hơn trong lòng nhân dân.

     10.832 ngày Bác đi tìm đường cứu nước và 10.832 ngày dân tộc đi từ nền độc lập non trẻ đến ngày thống nhất trọn vẹn. Hai khoảng thời gian đặt cạnh nhau như hai nhịp thở của lịch sử. Một nhịp là hành trình của Người đi tìm ánh sáng. Một nhịp là hành trình của cả dân tộc đi theo ánh sáng ấy để bước qua chia cắt, đau thương, mà đến ngày sum họp.

    Lịch sử đôi khi có những sự trùng hợp kỳ lạ. Nhưng với Bác Hồ, điều đáng nhớ nhất không chỉ là sự trùng hợp của những con số. Điều đáng nhớ nhất là Người đã biến từng ngày trong đời mình thành một ngày có ích cho đất nước. Và có lẽ, đó cũng là lý do mà sau bao nhiêu năm, khi nhắc đến Bác, lòng người Việt vẫn thấy ấm. Không phải chỉ vì Bác thuộc về lịch sử, mà vì Bác còn ở trong cách chúng ta nghĩ về độc lập, về lòng yêu nước, về sự tử tế, về trách nhiệm với nhân dân và Tổ quốc. Một đời người đã đi rất xa để tìm đường về cho dân tộc.

                                                                            Ngọc Nguyên